جراحی رباط صلیبی

 جراحی رباط صلیبی

 جراحی رباط صلیبی : پارگی رباط صلیبی قدامی یکی از ترسناک‌ترین و جدی‌ترین آسیب‌های ورزشی و کاری است که ممکن است برای هر فردی اتفاق بیفتد اما بیشتر در ورزشکاران و به‌خصوص در فوتبا لیست‌ها شایع است . وظیفۀ این بافت که پیوندی بسیار محکم دارد ، این است که ثبات زانو را هنگام خم شدن حفظ کند و موجب شود که زانو به اصطلاح خالی نشده و پایدار بماند. عدم وجود این رباط در زانو موجب پیچ خوردن متعدد خواهد شد .

درمان پارگی رباط چه بصورت جراحی و چه غیرجراحی ، باید سریعا پس از آسیب و کاهش تورم اولیه آغاز شود . عدم درمان صدمۀ وارده، موجب احساس ناپایداری در زانو شده و در برخی حرکات باعث پیچ‌ خوردگی زانو خواهد شد . هرکدام از این اتفاقات که بعد از پارگی اتفاق بیوفتد ، موجب وارد کردن صدمات شدید به زانو شده و مشکلات جدی‌تری را به دنبال خواهد داشت . این پیچ‌ خوردگی‌های مداوم موجب آسیب و ایجاد فرسودگی در زانو و به‌ خصوص در مفصل زانو خواهد شد . وجود سایش و فرسودگی مداوم باعث به‌ وجود آمدن آرتروز بعد از گذشت زمان میشود . همچنین خطر پارگی مینیسک زانو را نیز نمی‌توان نادیده گرفت .در صورت عدم درمان و رسیدگی به زانو، روی آسیب‌دیدگی، به‌ مرور پوشیده خواهد شد و این پوشیدگی موجب افزایش سرعت رشد آرتروز می‌شود .

علل آسیبهای رباط صلیبی قدامی یا A C L

آسیبها ی رباط صلیبی قدامی معمولا زمانی رخ می‌دهند که شخص در حال دویدن یا پریدن ناگهان سرعت خود را کاهش داده و تغییر مسیر می‌دهد یا به نحوی میچرخد که باعث چرخش یا خم شدن زانو به یک طرف میشود آسیب‌ های تماسی ( مرتبط با برخورد ) معمولا در اثر یک ضربه‌ ی مستقیم و در نتیجه‌ ی این که  باز شدن بیش از،  حد زانو یا خم شدن آن به طرف داخل  به سمت پای مقابل ایجاد میشوند .

فعالیتها یی که در آنها آسیب ACL شایعتر است

**ورزشها ی بدون برخوردی مانند اسکی، ژیمناستیک و تنیس

** ورزشها ی با برخورد مستقیم مانند راگبی ، فوتبال و بسکتبال

**تصادفات وسایل نقلیه‌ ی موتوری

بیماری  که یکی از موارد زیر را داشته باشد نیاز به عمل  دارد

** ورزشکار حرفه‌ای است یا شغلی دارد که نیازمند قدرت و پایداری در زانو میباشد .

** وقتی روی زانوی آسیب دیده می‌ایستد بی‌ثبات است .

** چند آسیب هم‌زمان در زانو دارد .

** دوره‌ی بازتوانی را کامل کرده و هنوز در زانوی خود ناپایداری دارد .

بازتوانی قبل از جراحی

معمولا بلا فاصله پس از آسیب A C L جراحی انجام نمی شود :

زیرا میتواند باعث ایجاد بافت اسکار (آ رتروفیبروز) بیش از حد و در نتیجه محدودیت حرکات زانو گردد . در اکثر  مواقع  پزشک تا زمانیکه تورم از بین رفته و فرد میتواند زانوی خود را به طور کامل و بدون مشکل خم و راست کند عمل  را به تأخیر می‌ اندازد در مدت زمان بین ایجاد آسیب تا جراحی بسیاری از جراحان یک دوره تمرینها ی « پیش-بازتوانی » را جهت کاهش درد و تورم ، بهبود دامنه‌ ی حرکتی زانو و افزایش قدرت عضلات ران ، زانو و لگن توصیه می کنند .

جراحی رباط صلیبی قدامی

واضح است که رباط پاره شده را نمی توان توسط بخیه به یکدیگر و یا سر جای اصلی خود ، چسباند ؛ پس تنها  راه ممکن استفاده از یک جایگزین مناسب  است . رباط بایددوباره بازسازی شود ، پزشک این رباط را با بافت پیوندی‌ که از تاندون‌های بقیۀ بدن گرفته شده است ، جایگزین خواهد کرد . رباط پس گذشت چند وقت  مجددا شروع به رشد دوباره کرده و بعنوان داربست از این بافت پیوندی استفاده خواهد کرد .

رشد مجدد رباط زمان‌ بر است و از حدود ۶ ماه تا یک‌ سال طول می‌ کشد . این روش جراحی توسط آرتروسکوپی انجام می‌گیرد. این روش کمتر تهاجمی ست و از مزایای آن میتوان به درد کمتر و مدت‌ زمان بستری کوتاهتر اشاره کرد ، با قطعیت نمیتوان از بهترین روش برای درمان پارگی رباط صلیبی قدامی زانو  گفت هر ساله حداقل ۲۰۰ هزار نفر تحت این عمل جراحی قرار می‌ گیرند و رباط صلیبی پاره شده را با پیوند های تاندونی جایگزین میکنند . اکثر بیماران بلافاصله بعد از آسیب‌دیدگی تحت عمل جراحی قرار می‌گیرند .

هنگامی که صدمه‌ای به رباط صلیبی وارد ‌شد، باید فورا نسبت به درمان آن اقدام کرد. زیرا که به تاخیر انداختن زمان بازسازی رباط، آسیب بیشتری را به زانو وارد می‌کند. در برخی موارد که پارگی جزئی اتفاق افتاده است، با عدم رعایت نکات پزشکی و فشار آوردن به زانو، رباط کاملا پاره خواهد شد.

نکات مهم درباره عمل رباط صلیبی زانو

به توصیۀ پزشکان باید در مورد مزایا و معایب درمانها ی جراحی و غیرجراحی با بیمار صحبت کرد .  تصمیم‌ گیری دربارۀ انجام یا عدم انجام جراحی ، براساس عوامل بسیاری گرفته می‌شود . از مهم ترین این عوامل میزان سطح فعالیت بیمار است . برای مثال برای ورزشکارانی که میخواهند در مدت کوتاهی به میادین ورزشی برگردند ، انجام عمل جراحی توصیه می‌شود . همچنین اکثرا برای سالمندان ، سعی میشود که از روش‌های غیرجراحی استفاده شود؛ زیرا که فعالیت بدنی خاصی وجود نداشته و فرصت احیا به رباط جهت بازسازی داده خواهد شد .

روش جراحی

جراحی برای بازسازی رباط صلیبی قدامی با کمک آرتروسکوپ با استفاده از برش های کوچک انجام میشود . جراحی آرتروسکوپی کمتر تهاجمی است . مزایای تکنیکهای کمتر تهاجمی شامل درد کمتری بعد از جراحی، زمان کمتری بستری در بیمارستان و زمان بهبودی سریعتر می شود . در مواردی که آسیب دیدگی در رباط های متعدد باشد ، معمولا بازسازی رباط صلیبی با تاخیر انجام می شود تا التهاب مفصل کاهش یابد و اجازه میدهد تا حرکت نرمال زانو قبل از عمل جراحی دوباره برقرار شود . اگر در این شرایط بازسازی ACL خیلی زود انجام شود خطر ابتلا به چسبندگی داخل مفصلی را افزایش میدهد که باعث کاهش دامنه حرکتی مفصل خواهد شد .

اقدامات بعد از جراحی رباط صلیبی

** بعداز عمل، ورزشکار باید دو  ماه تحت نظر باشد، فیزیوتراپی انجام دهد و با کمک عصا راه برود .

**به تدریج پس ازشش ماه که ریکاوری مناسبی انجام شد ، ورزشکار میتواند تمرینات تخصصی رشته ورزشی خود را آغاز کند .

** طول درمان در افراد مختلف متفاوت است ، مثلا زانو ی فردی با شش ماه ترمیم می‌شود و در شخص دیگری زمان بیشتری باید صرف کرد .

** اگر دوران درمان کوتاه شود ، امکان آسیب دیدگی مجدد وجود دارد،  از طرفی اگر ورزشکار مدت طولانی نیز تمرین نکند امکان آسیب دیدگی سریعتر وجود دارد

فردی با یکی از شرایط زیر می‌تواند درمان غیرجراحی را انتخاب کند :

**پارگی  ناکامل ACL  دارد که ممکن است با استراحت و بازتوانی بهبود یابد .

**سن وی بالای ۶۰ سال باشد .

** اگر پارگی ACL  بازسازی نشود میتواند خطر مشکلات بعدی در زانو را بیشتر کند ؛ از جمله درد مزمن ، کاهش میزان فعالیت و آسیب به دیگر قسمت‌ های زانو

عوارض احتمالی پس از بازسازی رباط صلیبی

بیشتر افراد پس از بازسازی ACL هیچ گونه عوارض جدی ندارند .

با این حال عوارض زیر ممکن است گه گاه در حین جراحی یا پس از آن در دوران بازتوانی ایجاد شوند :

** خونریزی به داخل مفصل  ( افیوژن )

**عفونت مفصل

**لخته شدن خون در وریدهای عمقی پا ( ترومبوز وریدهای عمقی )

** آرتروفیبروز ( ایجاد بافت اسکا ر)

** شل شدن پیوند

رانندگی پس از عمل جراحی آرتروسکوپی زانو

پزشکتان در مورد رانندگی با بیمار صحبت خواهد کرد  این تصمیم بر اساس فاکتورهای مختلفی گرفته خواهد شد از قبیل :

** زانوی درگیر شده

** آیا بیمار از دنده دستی استفاده میکنید یا دنده اتوماتیک

** ماهیت جراحی

**میزان درد بیمار

** آیا بیماراز داروهای مخدر تسکین دهنده درد استفاده می کنید

**بیمار چقدر خوب می توانید زانوی خود را کنترل کنید

**معمولا بیماران بعد ازیک الی سه هفته پس از جراحی می توانند رانندگی کنند.

ورم پس از جراحی آرتروسکوپی زانو

روزهای اول پس از جراحی پای خود را تا جاییکه می شود مانند :  شکل بالا نگه دارید . از یخ همان طور که دکتر معالج برای بیمار  توضیح میدهد برای کاهش ورم و درد استفاده کنید

پانسمان زانوبعد جراحی

بیماربیمارستان را با یک پانسمان بر روی زانوی خود ترک می کنید . برش ها را خشک و تمیز نگه دارید. جراح معالجتان  به بیمار خواهد گفت که کی میتواند دوش بگیرید یا به حمام بروید و کی باید پانسمان را عوض کنید. چند روز بعد جراح بیمار  را در مطب  معاینه می کند تا روند بهبودئ تان  را بررسی کند .و برنامه درمانی پس از عمل شما را شروع کند.

تحمل وزن بعد از جراحی

بیشتر بیمارها نیاز به عصا یا سایر وسایل کمک حرکتی بعد از جراحی دارند. جراحتان به شما خواهد گفت که چه زمانی برای گذاشتن وزن خود بر روی پاهایتان مناسب است. اگر سوالی در مورد تحمل وزن دارید با جراح خود تماس بگیرید.

تمرینات برای تقویت زانو پس از آرتروسکوپی زانو

بیمار  باید به صورت منظم برای چندین هفته بعد از جراحی تمرین زانو انجام دهید  این کار باعث بازگشت حرکت و همچنین تقویت عصلات پا و زانوی بیمار  خواهد شد. تمرینات درمانی نقش بسیار مهمی در چگونگی برگشت بیمار  به زندگی عادی دارند . یک برنامه درمانی فیزیکی خوب نتیجه نهایی را بهبود می دهد

از دیگر تمرینات برای بعد  از جراحی

**عضلات جلوی ران ، چهارسر ران و عضلات پشت ران  باید تقویت شوند و برای این منظور باید درست بعد از عمل جراحی  شل و سفت شوند یعنی بیمار عضلات را منقبض کرده و تا ده  ثانیه در این وضعیت نگه دارد و سپس رها کند این کار باید بارها تکرار شود تا عضلات تحلیل نروند همچنین بیمار باید سعی کند تا در حالت ایستاده با انقباض عضله زانو را کاملا در حالت صاف نگه دارد و بتواند کل پا را حدود سی سانتی‌متر از روی زمین بلند کند . اینها ورزشها‌ یی هستند که عضلات را تقویت میکنند

** استفاده از وزنه هم بسیار ممفید است . وزنه انتخابی حدود نیم کیلوگرم است وسپس در حالت ایستاده پا حدود سی سانتی‌متر و به مدت ده ثانیه از سطح زمین بلند میشود ‌ و به تدریج و هر بار نیم‌ کیلوی دیگر اضافه می‌شود.

**کسانیکه  جراحی ترمیم رباط را انجام داده‌اند ، بهتر است تا۱ هفته اول همین ورزش‌ها را خودشان انجام دهند وسپس برای تکمیل نرمش‌ها به فیزیوتراپی مراجعه کنند

**با تمهیدات صورت ‌گرفتهبیمار می‌تواند بعد از۱ ماه به زندگی عادی خود برگردد . بعد از۱ ماه ورزش‌ها سنگین‌تر میشود  و بیمار می‌تواند از دوچرخه ثابت هم استفاده کند . بعد از۲/۵ تا ۳ ماه بیمار می‌تواند بدود. دویدن ابتدا مستقیم رو به جلو و روبه عقب است بعد انواع دیگری یعنی دویدن به سمت جانبی ، دایره و یا زیگزاکی به این تمرین‌ها افزوده می‌شود که توسط فیزیوتراپ آموزش داده می‌شود

**-برگشت به ورزش نه  ماه تا یک سال بعد از عمل جراحی توصیه می‌شود. البته بعد ازشش  ماه هر ورزشکار می‌تواند نرمش‌های اختصاصی مربوط به ورزش خود را انجام دهد . یکی ۲سال بعد از عمل هم حتما باید هنگام ورزش از زانوبند استفاده کنند

 

.

دکتر حامد حکیمی – متخصص ارتوپدی 

اقدامات بعد از جراحی رباط صلیبیپانسمان زانوبعد جراحیتحمل وزن بعد از جراحیرانندگی پس از عمل جراحی آرتروسکوپی زانوعوارض احتمالی پس از بازسازی رباط صلیبی
Comments (0)
Add Comment