عمل تعویض مفصل زانو

عمل تعویض مفصل زانو

عمل تعویض مفصل زانو جراحی است که در آن سطح مفصلی استخوان های ران و ساق با یک سطح مصنوعی جایگزین می شود مهمترین هدف تعویض زانو از بین بردن دردی ست که در اثر سایید گی و آرتروز و یا  رماتیسم یا تخریب سطح مفصلی ایجاده شده باشد  و به دست آوردن دامنه حرکتی مطلوب در سطح مفصلی زانو و ا صلاح تغییر شکل ایجاد شده در زانوست .

وقتی غضروف مفصل زانو به هر علتی تخریب می شود ، حرکت مفصل زانو درد ناک شده و مفصل دچار خشکی و محدودیت حرکتی می شود . مهمترین عامل جهت تصمیم گیری در خصوص این جراحی ، شدت درد بیمار و ناتوانی بیمار در انجام امور روزمره زندگی می باشد

چه بیماری هایی منجر به  عمل تعویض مفصل زانو میشوند

علت اصلی انجام  جراحی تعویض مفصل زانو درد و خشکی این مفصل است . شایع ترین بیماری هایی که موجب درد و خشکی مفصل زانو شده و به دنبال ابتلا به آنها بیمار نیاز به انجام عمل  تعویض مفصل زانو پیدا میکند، شامل :

**آرتروز یا استئوآرتریت :

آرتروز معمولاً در سنین بالاتر از ۵۰ سالگی بروز می کند . در این بیماری،  غضروف مفصل کم کم از بین میرود . در نتیجه استخوانها ی بدون غضروف روی یکدیگر سائیده می شوند که نتیجه آن درد و محدودیت حرکت است

**آرتریت روماتوئید :

در آرتریت روماتویید لایه سینوویال (  که سطح داخلی کپسول مفصلی را پوشانده و مسئول ترش مایع سینوویال است ) رشد کرده و ملتهب میشود و مایع زیادی ترشح می کند . این التهاب بتدریج  باعث آسیب و صدمه به غضروف مفصلی میشود که نتیجه  آن  ، درد و محدودیت حرکتی است

**ضربات زانو :

گاهی اوقات ضربات شدید به زانو میتوانند،  به دلیل بد جوش خوردن محل شکستگی یا آسیب شدید به لیگا ما ن های زانو موجب خراب شدن آنها  شوند . این ضایعات می توانند به تدریج به غضروف مفصل صدمه زده و موجب درد و محدودیت حرکت گر دند

برای انجام عمل تعویض مفصل زانو ، جراح با برشها یی که در سطح پایینی استخوان ران و سطح بالایی استخوان تیبیا  می دهد باقیمانده غضروف مفصلی و مقدار کمی از استخوان را از این نواحی برمی دارد سپس قطعات فلزی را به جای آن ها قرار داده و آن ها را با ماده خاصی به نام سیمان استخوانی به بستر استخوان محکم می کند . بعد از آن یک قطعه پلاستیکی از جنس پلی اتیلن محکم را در بین این دو قطعه فلزی قرار می دهد .

بدین ترتیب استخوانهای ران و درشت نی می توانند به راحتی و بدون درد بر روی هم حرکت کنند . متخصصین  در حین  عمل جراحی  تعویض مفصل زانو ،  برشهای استخوانی را به نحوی انجام میدهد که تغییر شکل و انحراف زانو هم اصلاح شود

 مزایای عمومی عمل جراحی تعویض مفصل زانو چیست

** از بین بردن درد زانو :

*درد ، بدون شک دلیل اصلی است که بیمار را مجبور به انجام جراحی تعویض مفصل زانو می کند. بهبود درد بیما ر بعد از جراحی بی چون و چرا و مسلم است .

* اکثر بیماران پس از  جراحی ،  درد کمتر و افزایش فعالیت و کیفیت زندگی را تجربه خواهند کرد

* حدود۸۰  تا ۹۵ %  بیماران  ، پس از عمل  پروتز زانو بهبود درد ، را گزارش داده اند .

*عمر مفاصل  مصنوعی ،  بین (۲۰  – ۲۵ ) سال است ولی به طور کلی این زمان بستگی به نحوه زندگی و استفاده فرد  خواهد داشت  .

*حتی در افراد سالم نیز ، نوع نشستن ، دو زانو یا چهار زانو نشستن ، در سالم ماندن مفاصل تاثیر دارد .

*زمانیکه  این اتفاق می‌ افتد متخصصین  ارتوپدی توصیه میکنند که عمل تجدید جراحی زانو داشته باشند .

** تغییر شکل مفصل

هنگامیکه فردی نیاز به عمل تعویض مفصل زانو داشته باشد ، زانوهایش به شکل پرانتزی یا ضربدری می شود . پروتز زانو یا همان مفصل مصنوعی ، با تاثیر بر ‏مفصل ران باعث تصحیح حالت ضربدری یا پرانتز زانو می شود .
بدون شک پس از قرار دادن پروتز زانو ، تحرک مفصل بهبود می‌یابد. اما بهبود با قرار دادن پروتز پایان نمی یابد . پس از بهبودی از جراحی ، تقویت استخوانها و ساختارهای عضلات ضروری خواهد بود.

** راه رفتن با عصا ، چوب زیر بغل یا واکر برای ۴ تا ۶ هفته پس از عمل جراحی توصیه می شود . این طبیعی است که در ابتدا قوس مفصلی کامل نباشد ، اما به تدریج متوجه پیشرفت توانبخشی می شوید

** استقلال در زندگی روزانه

بیمارانی که از وضعیت زانوی خود رنج می‌برند و نیاز به عمل جراحی دارند ، دچار تغییر در زندگی می شوند .
بیماران ، قبل از عمل جراحی ، برای انجام فعالیت‌های عادی و روزمره زندگی ، بطور کامل به اطرافیان خود ، وابسته هستند.پس از عمل تعویض مفاصل زانو ، به دلیل کاهش ، احساس  درد و بهبود  و استقلال  کیفیت زندگی فرد  را به دست  می آید  و حتی امکان دارد  میزان فعالیت بدنی و عملکرد بیشتری هم  انجام دهند .

** بهبود کیفیت زندگی

درصد بالایی از افراد د پس از آرتروپلاستی کامل زانو ، درد کم یا خفیفی دارند . اما برای انجام فعالیتها ی اساسی روزمره زندگی هیچ مشکلی برای خرید و کاراهی معمولی  ، راه رفتن و غیره ندارند .این بیماران که تا قبل از جراحی بسیار ناتوان بودند ، بهبود زیادی را در کیفیت زندگیشا ن مشاهده خواهند نمود .

تعویض مفصل زانو به بیماران  زیر ۶۰  سال توصیه نمیشود

باید توجه داشت که عمل  تعویض مفصل زانو به افراد زیر ۶۰  سال توصیه نمیشود، باید گفت که  از شاخص‌ ترین مشکلات تعویض مفصل :  بروز عفونت ، شل شدگی پروتز و دررفتگی را میشود اشاره کرد  ؛ اگر زمان عمل بافت مناسب نباشد امکان دارد  زانو در برود و مشکلات بعدی را برای بیمار  به همراه داشته باشد

متخصصین به این نکته  تاکید میکنند  اینکه افراد کمتر از ۶۰ سال باید تا رسیدن سن به ۶۰ در تعویض مفصل صبر کنند،  بیمارانی در این بین هستند که بیش از سن طبیعی‌ از زانو هایشان استفاده کرده اند  ؛ این افراد باید صبر کنند تا سن شناسنامه‌ ای با سن زانوها بشان یکی شود ، اگر سن طبیعی فرد ۵۰ سال و کارکرد زانو به شصت سال نزدیک است ، فرد باید صبر کند  ، تا سن طبیعی آن به شصت برسد و سن  طبیعی با کارکرد زانو یکی شود که در غیر این صورت با مسکن و روش‌های ترمیم درد زانو را کاهش می‌ دهیم .

اینکه در بیشتر موارد به صورت جداگانه زانوها را عمل می‌کنند چرا که برای سلامت فرد بهتر است؛ بسیاری از افراد برای اینکه به یک باره عمل جراحی را انجام دهند درخواست جراحی  دو  زانو را دارند،  اما در این صورت عوارض و خطرات  بیشتری برای فرد دارد و درد بیشتری را باید تحمل کند

موارد لازم قبل از  عمل جراحی تعویض مفصل زانو

**قبل از انجام  عمل تعویض مفصل زانو ،  دکتر متخصص ارتوپد نکاتی را به بیمار یاد آور  خواهد شد که باید جتما انجام دهد گه از جمله این کارها میشود به :

**انجام آزمایش های مخصوص ، بیمار قبل از  جراحی باید آزمایشهایی که جراح ارتوپدی برای او  تجویز کرده را به طور کامل  انجام دهد . همه این آزمایش ها با توجه به سن بیمار ، شدت آسیب دیدگی و … انکان دارد که  متفاوت باشد .

به این خاطر که اغلب  بیمارانی که جراحی تعویض مفصل زانو را انجام میدهند سن بالا هستند بنابراین نیاز به آزمایش هایی  همچون  : شمارش گلبولهای خون ، آزمایش ادرار ، چکاپ کلیه و کبد بیمار ، انجام اکو قلب و …  نیز میباشد .در بعضی  مواقع جراح ارتوپد با معاینه بیمار تشخیص خواهد داد که باید این  جراحی تعویض  را انجام دهد . ولی گاهی نیز برای تشخیص دقیق تر نیاز به سی تی اسکن و ام آر آی نیز است

نکات مهم قبل از تعویض مفصل زانو

**کشیدن سیگار ۲ هفته قبل از عمل تعویض مفصل زانو ممنوع است

**در صورت مصرف دارو های خاص با پزشک ارتوپد خود  مشورت کنید  . چون امکان دارد  باعث خون ریزی بعد از جراحی و یا سایر مشکلاتی شوند بنابراین نیازاست  که با توجه به دستور پزشک معالج  مصرف دارو را قطع کرده و یا با داروی دیگر جایگزین شود .

** باید از مصرف الکل چند هفته قبل از  عمل جراحی خودداری کرد .

** از مصرف مسکن چند روز قبل از جراحی  جدا خودداری کنید

** بیمار ۸ ساعت قبل از جراحی تعویض مفصل زانو نباید چیزی بخورد

مراقبتها ی پس از عمل تعویض مفصل زانو

** بیمار پس از تعویض مفصل زانو دارای پانسمان و بانداژ می باشد که معمولا از نوک انگشتان پا تا بالای ران بیمار می باشد و بنا به نظر جراح بیمار  لوله ای ، جهت خروج ترشحات خونی از ناحیه عمل میباشد که قسمت بیرونی آن از روی پوست بخیه خورده است که بنا به دستورجراح  ۱ یا ۲  روز بعد از جراحی این لوله خارج میشود .

** بنا به دستور برخی از جراحان برای بیماران زانو بند استفاده میشود که از اتاق عمل تا زمانیکه جراح دستور دهد باید به پای بیمار بسته شود.

**در شب اول پس از عمل بیمار در تخت استراحت می کند و اجازه خروج از تخت را ندارد.

** پای بیمار بالاتر از سطح قلب وی قرار میگرد .( باکمک بالش یا ملحفه بطوری که زیر زانوی بیمار خالی باشد )

** داشتن حس و حرکت انگشتان پا  ( بخصوص شصت پا و مچ پا ) پس از عمل جراحی حائز اهمیت می باشد که باید مرتب چک شود

انتظاراتی که می توان ازجراحی تعویض مفصل زانو داشت

نکته حائز اهمیت این است که قبل از  جراحی  فردبیمار باید بداند که این جراحی چه مزایایی برای او دارد و چه مشکلاتی را نمیتوان با این عمل  حل کرد و حتی چه مشکلاتی را میتواند برایش بوجود آوردبیش از ۹۰ % بیماران  بعد از تعویض مفصل زانو دردشان به طور محسوسی کاهش پیدا کرده و بهتر می توانند فعالیت های روزانه عادی  خود را انجام دهند . البته این جراحی هیچوقت نمی تواند زانوی بیمار  را  مثل یک زانوی سالم کند

بیمار بعد از عمل  جراحی می توانید فعالیتهایی عادی  مثل ، راه رفتن ، شنا کردن ،  و یا دوچرخه سواری و رانندگی ، بالا رفتن از پله یا سربالایی را انجام دهید و اما فعالیتهایی مثل راه رفتن های  تند، بالا رفتن از  کوه ، بلند کردن اشیاء با وزن بیش از ۲۵  کیلوگرم برای مفصل مصنوعی زیاد مناسب نیستند. و البته باید اشاره کرد که  فعالیت هایی مانند دویدن ها ی سریع ، جهیدن و ورزشهای ضربه ای برای مفصل مصنوعی بسیار خطرناک میباشد

**نکته بسیار مهمی که باید به آن اشاره کرد و باید آن را جدی گرفت این است که حتی اگر تمام نکات را برای یک مراقبت خوب از مفصل مصنوعی رعایت کنید ،  بعد از مدتی قسمت پلاستیکی مفصل کم کم سائیده خواهد شد و مسلماً مشخص است  فعالیتهای بدنی  بیش از حد  و یا وزن زیاد این روند را سرعت می بخشد

دکتر حامد حکیمی – متخصص ارتوپدی 

انتظاراتی که می توان ازجراحی تعویض مفصل زانو داشتتعویض مفصل زانو به افراد زیر ۶۰ سال توصیه نمی‌شودچه بیماری هایی منجر به  عمل تعویض مفصل زانو میشوندمزایای عمومی عمل جراحی تعویض مفصل زانو چیستنکات مهم قبل از تعویض مفصل زانو
Comments (0)
Add Comment